شارژ ایرانسل

فال حافظ

maseH : هر روز یه پیک، دو پک، سه پست، داستان!

روز سیزده نوروز، روز طلب باران

کلمات کلیدی :

 سابقه ی چهار هزار ساله

نیاکان ما پس از دوازده روز جشن که یاد آور دوازده ماه سال است، با شادی در روز سیزدهم پایان جشن بزرگ، به بدرقه ی نوروز می رفتند. سیزدهمین روز از هر ماه خورشیدی در گاهنامه‌ی ایرانی، تیر روز یا تیشتر نام دارد؛ آنها هر یک از روزهای هفته و ماه را نام هایی زیبا، در ارتباط با یکی از مظاهر طبیعت یا ایزدان؛ امشاسپندان بر می شمردند. در روز طبیعت، سیزدهم فروردین، نخستین تیشتر روز سال، مردم از بامداد روز سیزدهم سفره نوروزی را بر می چیدند سپس سبزه ها را با خود بر می داشتند و به دشت می بردند و آن را به آب روان می سپردند که نشانه‌ی ‌پیشکشی دادن به ایزد بانوی آب ها است. با نیایش به درگاه اهورامزدا آرزوی بارش باران و سالی پر از فراوانی و فروریختن اندیشه های پلید را می خواستند. در حقیقت فرهیختگان ایرانی با الهام از افسانه ها و میتخت ها یا اساطیر پارسی این روز را نخستین جشن تیرگان سال، انتخاب کرده اند. اما داستان گره زدن از کجا نشات گرفته است!


در سیزدهمین روز از تیر ماه، آرش کمانگیر، پهلوان ایرانی با پرتاب تیر، مرز میان ایران و توران را جدا کرد و در پی آن اشتی مردمی را میان توران و ایران که سال ها در جنگ بودند پایدار ساخت. به یادبود او ایرانیان جشن تیرگان را در ماه تیر برپا کردند و سیزدهمین روز از هر ماهی را تیر یا تیشتر نامیدند. در اساطیر ایرانی، تِشتر یا تیر ایزد بانوی بارندگی است که در آسمان‌ها به شکل و قیافه اسپ سپیدی در رهروی است و هرگاه با دیوی به نام اپوش بجنگد و برنده شود، سالی پر از سبزی و خرمی و باران در پیش است.

جمشید شاه پیشدادی هم هر سال در روز سیزده نوروز در دشت سبز و خرم چادر بر پا می کرده و بارهمگانی می داده است سپس این رسم به گونه‌ی آیین درمی آید و از همین روی ایرانیان روز سیزدهم فروردین کنار سبزه‌ها، چشمه سارها و جویبارها می‌روند و به ویژه زنان که نماینده‌ی آناهیتا، ایزد بانوی آب هستند با نوازش سبزه‌ها و گره زدن پشتیبانی خود را به ایزد بانوی باران نشان می‌دادند. امروزه دختران و پسران دم بخت با گره زدن سبزه در روز سیزدهم فروردین با گواه گرفتن نهاد طبیعت از اهورامزدا آرزوی پیوندی خوب می کنند.

آیین قالیشویان اردهال کاشان در سیزدهمین روز پاییز (امروزه در دومین آدینه ی مهرماه) بازمانده ی جشن ستایش و نیایشی برای این ایزد بزرگ ایرانیان است و می دانیم علیرغم اینکه به این آیین رنگ مذهبی داده اند، اما هنوز هم پیوندی ژرف با مراسم نیایش آب و آب بازی تیرگانی دارد و تنها مراسم مذهبی است که با گاهشماری خورشیدی سنجیده می شود.

آیین های سال نو در سومر با نام زَگموگ و در بابل با نام اَکیتو، دوازده روز به درازا می کشیده و در روز سیزدهم جشنی در آغوش طبیعت می آراسته اند. بدین ترتیب تصور می شود که سیزده بدر دارای سابقه ای دستکم چهارهزار ساله است.

هم میهنان ارمنی در سیزدهمین روز ژانویه، و ارمنیان اصفهان در سیزدهم ماه فوریه چنین جشنی را با نام  رِن دِز یا دریانداراج برگزار می کنند. البته روحانیت مسیحی برای این آیین کهن، توجیهی دینی نیز پدید آورده و سیزدهم ژانویه را روز نامگذاری عیسی نامیده اند. مراسم روز کیپور در نزد یهودیان نیز شباهت هایی با سیزده بدر دارد.

برای دوری جستن از تفرقه های قومی و ایجاد همبستگی ملی، توجه و احترام به تمامی شیوه های گوناگون برگزاری آیین های ایرانی در همه ی سرزمین ها و بازگو نمودن آنها است. شاید کوتاهی های همه ما در این زمینه توجیه پذیر باشد، اما برای دوستداران و دلسوزان فرهنگ، بخشودنی نیست.