شارژ ایرانسل

فال حافظ

maseH : هر روز یه پیک، دو پک، سه پست، داستان!

عین القضات همدانی : عرفان نظری

کلمات کلیدی :

 

عین القضات پایه گذار عرفان نظری و حکمت عرفانی با تبلیغ و اشاعه نظریه یگانگی و وحدت دین در توسعه و بسط این اندیشه سهیم بوده است. او معتقد است که همه بر یک دین و ملت اند و اینچینین می گوید: اگر آن چه نصاری در عیسی دیدند تو نیز بینی ترسا شوی و اگر آن چه جهودان در موسی دیدند تو نیز بینی جهود شوی، بلکه آنچه بت پرستان دیدند در بت پرستی تو نیز بینی، بت پرست شوی.


خداوند خواست که محبان خود را از اسرار ملک و ملکوت خود خبر دهد در کسوت حروف، تا نامحرمان بر آن مطلع نشوند، پس گفت:‌ الم، یس، … یس را قلب قرارداد و نشان سر احد با احمد، که کس جز ایشان بر آن واقف نشود. عین القضات نیز مانند دیگر سالکان طریقت، بر اهمیت دعا و ذکر واقف بود و مریدان و شاگردان خود را مدام به آن توصیه می کرد.

عشق به عنوان یکی از مواضیع اساسی عرفان اسلامی، رکن اصلی فکری قاضی به شمار می رود و به همین خاطر بود که صوفیه از او با تعابیری چون سلطان العشاق یاد کرده اند. در نظر او عشق مذهب مشترک بین خدا و انسان است. گفته اند: عشق افراط در محبت است و آتشی که در دل عاشق حق می افتد و جز حق را می سوزاند؛ این عشق امری الهی است و آمدنی است نه آموختنی. عشق از دیدگاه وی غیرقابل بیان است و جز به رمز از آن نمی توان سخن گفت.

به اعتقاد او دیوانگی عشق بر همه عقل ها فزون آید، هر که عشق ندارد، مجنون و بی حاصل است، هر که عاشق نیست خودبین و پرکین باشد و خود رای بود عاشقی بیخودی و بی راهی باشد. در عشق قدم نهادن،‌ کسی را مسلم شود که با خود نباشد، و ترک خود بکند و خود را ایثار عشق کند. عشق آتش است، هر جا که باشد جز او رخت دیگری ننهند. هر جا که رسد سوزد و به رنگ خود گرداند، کار طالب آن‌ست که در خود،‌ جز عشق نطلبد. وجود عاشق از عشق است، بی‌ عشق چگونه زندگانی؟

عین القضات دویست سال پس از مرگ حلاج، داستان ندای انا الحق او را زنده ساخت و فاجعه او را با تمام جزئیاتش تکرار کرد. در حقیقت به هر تقدیر کرشمه، اهل وصال را به سوی خود جذب نمود. اریک فروم، همانند عین‌القضات، عشق را فدا کردن می‌‌نامد، اما درست به برداشت وی نه مجنون وش و افسانه ای، بلکه آن فدایی که نه ترک چیزها و محروم شدن و قربانی گشتن. و چنین از گذشتن از خویشتنی ست که فضیلت و برترین برآمد انسانی‌اش می‌نامد.